THAI WOODCARVING

ช่างหลวง ช่างสิบหมู่

source: modernnine TV
คำว่า ช่างสิบหมู่ เลียนมาจาก ช่างสิปปะ ในภาษาบาลี และ ช่างศิลปะ ในภาษา สันสกฤต หมายถึงฝีมือในทางการช่าง ต่อมาคนไทยออกเสียงสั้น เป็นช่างศิลป์บ้าง ช่างสิป บ้าง

คำว่า สิป เขียนเป็นสิบ แล้วเติมหมู่ต่อท้าย กลายเป็น ช่างสิบหมู่ แล้วเลยเข้าใจว่า มีช่างสังกัดเพียง 10 ประเภท ซึ่งความจริงมีมากกว่านั้น

อยุธยา

สมัยอยุธยา ซึ่งมีความเจริญรุ่งเรืองเป็นราชธานีอยู่นานถึง 417 ปี อาคารสถาน ทั้งฝ่ายอาณาจักร แลัศาสนาจักร ในความสวยงามตระการตา ดังที่มีหลักฐาน พรรณาในเอกสารต่างๆ รวมทั้งซากโบราณสถาน และศิลปวัตถุ ที่คงเหลือเป็นประจักษ์อยู่

ช่างผู้สร้างสรรค์งานอันวิจิตรงดงามของบ้านเมืองครั้งนั้น ปรากฎทำเนียบนามอยู่ในพระอัยการนาทหารหัวเมือง มีนามบรรดาศักดิ์ สะท้อนความสันทัด จัดเจน ในงานช่างแต่ละหมู่

ทำเนียบนาม ช่างสิบหมู่

หลังจากเสียกรุงศรีอยุธยา ในพุทธศักราศ 2310 ช่างหลวงในกรม ช่างสิบหมู่ คงสูญไปมาก เมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ทรงสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ ในพุทธศักราช 2325 ทรงสร้างกรุงเทพมหานคร ให้สวยงาม ดังเช่นที่เคยมีในกรุงศรีอยุธยา

วิชาช่างครั้งกรุงเก่า ที่ร่วงโรยไปก็ได้รับการบำรุงฟื้นฟูขึ้นอีกครั้ง โดยเฉพาะในสมัยราชกาลที่ 2 ถือได้ว่าเป็นยุคทองของศิลป กรมช่างสิบหมู่ เฟื่องฟูมาก ด้วยพระมหากษัตริย์ ทรงเป็นช่าง มีฝีพระหัตถ์เป็นเลิศ ทั้งงานเขียน งานปั้น และงาน แกะสลัก

งานของ กรมช่างสิบหมู่ ปัจจุบันได้โอนมาอยู่ในหน้าที่ของ กรมศิลปากร

Click To Play