รู้จักสล่า ผู้สืบสานศิลปะล้านนา
สล่า นั้นมีประวัติความเป็นมายาวนาน โดยในสมัยที่จิตใจมีคุณค่ามากกว่าเงิน สล่าถือได้ว่าเป็นอีกหนึ่งอาชีพที่มีคนนับหน้าถือตา ซึ่งสามารถแบ่งออกเป็น 7 ประเภทใหญ่ๆ คือ งานแต่งแต้มจะเป็นสล่าที่วาดรูป งานแกะสลักซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นการแกะสลักไม้ งานปั้นดิน งานทอผ้า งานต้องสลุงก็คือการดุนโลหะ งานต้องกระดาษจะเป็นการตัดตุง ทำโคมในงานพิธีต่างๆ งานสานขัดคืองานจักสานประเภทต่างๆ
สำหรับสล่านั้นเมื่อมีชื่อเสียง อาทิ "สล่าแกะสลัก"หากแกะสลักไม้ได้งดงามวิจิตรตระการตา ก็จะเป็นที่ร่ำลือกระฉ่อนไปยังหมู่บ้านที่อยู่ห่างไกลออกไป บางคนโด่งดังไปไกลถึงภูมิภาคอื่นๆ
โรงเรียนสล่าแกะสลักแห่งแรกของเมืองไทย
อาจารย์คำอ้าย เดชดวงตา หรือ สล่าคำอ้าย ชื่อนี้ในแวดวงสล่าต่างรู้กันดีว่านี่คือหนึ่งในยอดสล่าแห่งยุคโลกาภิวัตน์
อาจารย์คำอ้าย วัย 59 ปี นับเป็นสล่าแกะสลักที่มีฝีมือในระดับหาตัวจับยาก ซึ่งนอกจากจะทำในอาชีพที่ตนเองรัก และสร้างสรรค์ผลงานออกมามากมายและต่อเนื่อง อาจารย์คำอ้ายยังได้เปิดโรงเรียนสอนแกะสลักแห่งแรกของภาคเหนือขึ้น หรืออาจจะเรียกว่าเป็นโรงเรียนสล่าแกะสลักที่สอนกันอย่างมีแบบแผนแห่งแรกในเมืองไทยก็ว่าได้
สำหรับโรงเรียนสล่าแกะสลัก เปิดสอนเด็กรุ่นใหม่รวมถึงผู้ที่สนใจจะเรียนแกะสลักให้ได้รับความรู้กัน โดยการเปิดโรงเรียนครั้งนี้อาจารย์คำอ้ายไม่ได้ตั้งใจจะทำให้เป็นธุรกิจ จะเห็นได้จากการคิดค่าบำรุงการศึกษาเพียง 2,000 บาทต่อการฝึกสอนจนสามารถแกะสลักได้ ซึ่งระยะเวลาส่วนใหญ่จะอยู่ที่ประมาณ 1 ปีขึ้นไป
ที่เรามาเปิดเป็นโรงเรียนสอนแกะสลักที่ จังหวัดเชียงใหม่นี้ จุดประสงค์ไม่ได้ต้องการกำไรเพราะคิดค่าบำรุงการศึกษาเพียงคนละ 2,000 บาทต่อการสอนจนสามารถแกะสลักได้ตามต้องการที่เราสามารถทำอย่างนี้ได้ส่วน หนึ่งเราได้รับความช่วยเหลือจากองค์กรต่างๆทั้งของรัฐและเอกชน ซึ่งทำให้เราสามารถดำรงจุดมุ่งหมายแต่เดิมไว้ได้คือต้องการร่วมสืบทอด วัฒนธรรมและศิลปะให้คงอยู่ เพราะสมัยก่อนคิดน้อยใจถึงพ่อครูแม่ครูว่าหวงวิชา ไม่ยอมสอนให้หมด ทำให้พอถึงจุดที่เราเป็นสล่าเองและพอจะมีวิชาสามารถถ่ายทอดให้กับคนที่สนใจ ได้ ก็เลยทำ และนักเรียนที่นี่เราสอนให้ไม่รู้สึกว่าได้รับความรู้อย่างเดียว แต่ในเวลาเดียวกันต้องพร้อมจะสืบทอดงานศิลป์และสอนให้คนอื่นๆต่อไปด้วยหรือ เรียกว่าสอนให้เป็นครู
การเรียน ช่างแกะสลักไม้ แบ่งได้เป็น 5 ขั้นตอน
ขั้นตอนแรกจะเรียนในเรื่องของการบากเหลี่ยมหรือการลบเหลี่ยม โดยจะฝึกให้ลบเหลี่ยมหรือเปลี่ยนรูปทรงของไม้ที่จะทำการแกะ อย่างเช่น การทำสี่เหลี่ยมให้เป็นวงกลม จากวงกลมทำให้เป็นหกเหลี่ยม แปดเหลี่ยม สิบสองเหลี่ยม พอเสร็จแล้วก็มาถึงขั้นตอนการลบเหลี่ยมจากเหลี่ยมใหญ่เป็นเหลี่ยมเล็กหรือลบ ให้เป็นรูปทรงกลม
จากนั้นก็เป็นขั้นตอนของการทำให้ไม้เกลี้ยงเกลาและโค้งเว้าตามต้องการ เสร็จแล้วจึงเริ่มลงรายละเอียด ซึ่งถือได้ว่าเป็นอีกวิธีการหนึ่งที่ทำให้ไม้เกิดความสวยงาม เช่น ทรงนูนสูง รูปทรงสัตว์หรือคน พอได้เป็นรูปทรงที่ต้องการแล้วก็จะต้องใส่ชีวิตหรืออารมณ์ให้กับไม้แกะสลัก ชิ้นนั้น เพื่อให้เกิดความงดงามสมจริงที่สุด
หากถามว่าจบออกไปแล้วจะได้เป็นสล่าเลยรึเปล่า ตรงนี้ตอบได้เลยว่ามันแล้วแต่บุคคล เพราะอาชีพสล่ามันไม่ใช่แค่การเรียนแกะสลักหรือสามารถแกะสลักได้แล้วจะได้ เป็นสล่าหรือเรียกว่าสล่าได้เลย แต่จะต้องอาศัยระยะเวลาบวกความชำนาญในวิชาชีพและการเป็นสล่าจะต้องฝึกฝนตน เองไปพร้อมๆกับการพัฒนาฝีมือของตนเองด้วย ส่วนใหญ่อาจารย์จะแกะสลักเกี่ยวกับวิถีชีวิตความเป็นคนเมืองของตัวเอง แต่จะดัดแปลงให้มันร่วมสมัย หรือจะเป็นนามธรรมหรือการแกะรูปที่เกี่ยวกับจิตใต้สำนึกก็ชอบ
"ส่วนในอนาคตที่คิดเอาไว้อยากจะเปิดสอนแกะสลักให้กับคนต่างชาติที่สนใจจะ เรียน เพราะมองว่าการแกะสลักถือได้ว่าเป็นการสร้างงานศิลป์รูปแบบหนึ่ง และในเมื่อศิลปะไม่มีพรมแดนก็เลยไม่อยากจะปิดกั้นเชื้อชาติ อยากจะถ่ายทอดศิลปะของเราให้กับชาวต่างชาติได้รู้ว่าเมื่อก่อนเรามีอารยธรรม อย่างไร และมาถึงปัจจุบันเราสามารถรักษาอารยธรรมของเราพร้อมๆกับกาลเวลาที่เปลี่ยนไป ได้อย่างไร"อาจารย์คำอ้ายกล่าวทิ้งท้าย
โรงเรียนสอนแกะสลัก นำทีมการสอนโดยอาจารย์คำอ้าย เดชดวงตา(สล่าแห่งล้านนา) ตั้งอยู่ที่สำนักงานองค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ (อ.อ.ป.) ถนนแก้วนวรัฐ ตำบลวัดเกต อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ โทร.0-5324-9349
Rating 4.5 
Hello,
My name is Tony.I am now living in usa but I am Thai.I am interested in wood carving but I have time just only one week so Can I do that?I want to learn just a basic….I will go to visit Thailand end of this year for 3 weeks so I dont have much time….Is it possible?
ภาวนาให้มีสอนที่กรุงเทพฯ ด้วยค่ะ มีเจตนาจะช่วยสานต่ออย่างแรงกล้า
ที่ กทม วิทยาลัยในวังไม่เปิดสอนแล้วครับ เพราะไม่มีคนลงเรียน คือผมโทรสอบถามแล้วว่าเปิดรึป่าวแต่ไม่มีผู้ลงเรียนเลยไม่เปิด ผมเลยตัดสินใจว่าจะไปเรียนที่เชียงใหม่นี่แหละครับ อยากทราบว่าเปิดเรียนเป็นช่วง หรือสนใจมาได้ตลอดครับ ผมต้องการเป็นช่างแกะสลักไม้จริงๆ เพราะผมไปได้ก็ต้องประมาณ กุมภา มีนา 53 แหละครับเพราะต้องเคลียธุระต่างๆ ให้ลงตัวก่อนไป
อยากเรียนมากๆ ค่ะเพราะที่บ้านก็เป็นโรงงานเฟอร์นิเจอร์ไม่ทราบว่ามี สาขาเดียวหรือคะ
ตอนนี้อยู่ กทม แต่หนูขึ้นเชียงใหม่บ่อยเหมือนกันค่ะอยากทราบ ระยะเวลาเรียนหรือข้อมูล
รายละเอียดจะเข้าไปอ่านที่ไหนคะหรือว่าต้องโทรไปอย่างเดียวคะ
กรุงเทพฯ
ศูนย์ศิลปชีพ สวนจิตลดา
อยุธยา
ศูนย์ศิลปชีพ บางไทร
http://www.bangsaiarts.com/student.html
สวัสดีครับ ผมเองเคยเป็นช่างแกะสลักไม้ครับ เป็นมาจากเตี่ยที่มีเชื้อจีน อยู่แถววงเวียนใหญ่ตอนนี้อายุ 29 ปี เตี่ยผมท่านเก่งมากครับ แต่ท่านได้เสียไป เกือบ 5 ปีแล้ว ส่วนผมเองได้ความรู้จากท่านมาประมาณครึ่งหนึ่ง เพราะเมื่อมีพื้นฐานที่ดีแล้ว จะเก่งได้ต้องแกะบ่อย ตัวผมเองจะถนัดแกะลายจำพวกลายดอกไม้ พวกดอกพุดตาล ดอกกุหลาบ ลายเถาเลื้อยโดยเน้นความลึกและเหมือนจริง ผมขอแนะนำการจะเป็นช่างแกะสลักไม้โดยผมถือเอาที่ฝึกจากเตี่ยมาครับ ต้องขอบอกก่อนว่ายากมากๆ ถือว่ายากอันดับต้นของงานช่างสิบหมู่เลย ผมหัดในด้านพื้นฐานราว3-5 ปีโดยการฝึกจะต้องฝึกหัดดังต่อไปนี้(เวลาแค่เดือนไม่เพียงพอแน่ๆครับ)
1. การฝึกลับสิ่วให้คม การลับมีหลายสไตล์ และสิ่วก็มีหลายเบอร์ นี่คือด่านแรกเพราะหากคุณลับสิ่วไม่คมก็เลิกคิดได้เลย เรื่องเวลานั้นต้องใช้เวลาเป็นเดือนหรือหลายเดือน
2.เมื่อคุณลับเป็นแล้ว คุณอาจจะได้หัดแกะงานง่ายๆ เช่นการใช้สิ่วตรงเล็ก แต่งพื้นให้เรียบร้อยและไม่มีขี้ไม้ โดยคุณจะต้องหัดดูทางของไม้ว่าไม้ย้อนไปทางไหน เวลาแทงจะได้ไม่แตก
3.ฝึกการแทงเส้นโดยสิ่วตัววีเล็ก หรือใช้มีดกรีดเส้นให้พริ้วไหว(ข้อมือของคุณสำคัญมาก)
4.เมื่อคุณผ่านทั้ง3 ข้อนี้ แสดงว่าคุณน่าจะมีแววแล้ว คุณจะได้แกะงานโดยมีตัวอย่างอยู่ตรงหน้าคุณ
ระยะเวลาจากตรงนี้ไป คุณจะได้เห็นเทคนิคจากช่างรุ่นพี่ และงานนั้นมันจะสอนเราเอง งานแกะมีเป็นหมื่นเป็นพันแบบ
ส่วนเรื่องสิ่วนั้นบอกได้เลยว่าเยอะมาก ตัวผมเองมีสิ่วประมาณ 120 ตัว แกะมานานจนสามารถจำได้หมดทุกตัวว่าต้องใช้เบอร์ไหนหรือว่าเบอร์ไหนหายไป (เหลือเชื่อมั้ย) ผมภูมิใจที่ยังมีคนสนใจครับเพียงแต่วิชาแขนงนี้ค่อนข้างยากมากและต้องใช้เวลา และที่สำคัญกว่านั้นคนที่จะหัดจะต้องไม่มีปัญหาทางการเงินครับ เพราะตัวผมตอนนี้ต้องถอยออกมาทำอาชีพอื่นเพราะงานแกะไม่มีและถูกกดราคาครับ
สุดท้ายนี้หากใครต้องการรายละเอียดการเป็นช่างแกะสลักไม้ติดต่อได้ครับ carver.tiwanon@gmail.com
สายงานช่างแกะสลักไม้ถือเป็นงานปิดทองหลังพระ เงินน้อยแต่มีเกียรติ หากใครมีเวลา มีความตั้งใจสูง มีพรสวรรค์ และใจเย็น ตัวผมเองขอสนับสนุนคุณๆ หรือใครก็ตามที่สนใจแขนงนี้ เพราะบอกได้เลยว่า ช่างรุ่นใหม่แทบไม่เหลือแล้วโดยเฉพาะช่างในกรุงเทพฯ(อยุธยาและเชียงใหม่ยังมีอยู่เพราะมีโรงเรียนสอนและในแต่ละครอบครัวก็จะมีการสอนลูกหลาน ซึ่งจะได้ความรู้ที่ลึกกว่ามาก)
ประทับใจงานไม้แกะสลักค่ะ อยากเรียน ไม่ทราบว่ามีหลักสูตรฝึกอบรมไหมค่ะ และเมื่อไหร่
จาก คนรักงานไม้